Kanuni Temsilcinin Vergi Sorumluluğu ve Ödeme Emri

Şirketlerin vergi borçları kural olarak şirketin kendi mal varlığından tahsil edilir. Kanun ise belirli koşullarda bu borçların şirket yöneticilerinin ve ortaklarının kişisel mal varlığından istenmesine imkân verir. Bu durumda kişiye, kendi adına düzenlenmiş bir ödeme emri tebliğ edilir.

Kanuni temsilcinin sorumluluğu

Tüzel kişilerin vergi ödevleri kanuni temsilcileri tarafından yerine getirilir. Temsilcilerin bu ödevleri yerine getirmemeleri yüzünden şirketin varlığından tamamen veya kısmen alınamayan vergi ve buna bağlı alacaklar, ödevleri yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınır (213 sayılı Vergi Usul Kanunu – VUK m.10). 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’a göre de tüzel kişinin mal varlığından tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacakları, kanuni temsilcilerin şahsi mal varlıklarından tahsil edilir (6183 sayılı Kanun mükerrer m.35).

Şirketin tasfiye haline girmesi veya tasfiye edilmiş olması, kanuni temsilcinin tasfiyeden önceki dönemlere ait sorumluluğunu kaldırmaz. Ticaret sicilinden silinmiş şirketlerde tasfiye öncesi dönemlere ilişkin tarhiyat ve ceza işlemleri kanuni temsilcilerden herhangi biri adına yapılır. Temsilci, ödediği tutar için asıl borçluya rücu edebilir (VUK m.10).

Limited şirket ortakları ise şirketten tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağından sermaye payları oranında sorumludur (6183 sayılı Kanun m.35). Payını devreden ortağın durumu ayrı bir yazıda ele alınmıştır.

Ödeme emri ve 15 günlük dava süresi

Ödeme emri, borçluya 15 gün içinde borcu ödemesi veya mal bildiriminde bulunması gerektiğini bildirir (6183 sayılı Kanun m.55). Ödeme emrine karşı, tebliğden itibaren 15 gün içinde vergi mahkemesinde dava açılabilir (6183 sayılı Kanun m.58; 2576 sayılı Kanun m.13). Bu süre tarhiyata karşı dava süresinden kısadır.

Ödeme emrine karşı açılan dava tahsilatı kendiliğinden durdurmaz; bunun için yürütmenin durdurulması istenmesi gerekir (2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.27/4). Borcun tamamına yapılan itirazın reddedilmesi halinde, ret kararının tebliğinden itibaren 15 gün içinde mal bildiriminde bulunulması gerekir (6183 sayılı Kanun m.58).

Ödeme emrine karşı ileri sürülebilecek hususlar

Kanun, ödeme emrine karşı ileri sürülebilecek itirazları üç başlıkta toplar: böyle bir borcun olmaması, borcun kısmen ödenmiş olması ve borcun zamanaşımına uğramış olması (6183 sayılı Kanun m.58). Borcun bir kısmına itiraz eden, o kısmın neden ve miktarını açıkça göstermelidir; aksi halde itiraz edilmemiş sayılır.

Kanuni temsilci adına düzenlenen ödeme emri yukarıdaki hükümlere dayanır. Bu hükümler sorumluluğu iki unsura bağlar: alacağın tüzel kişinin mal varlığından tamamen veya kısmen tahsil edilememesi ya da tahsil edilemeyeceğinin anlaşılması ve bu sonucun, kanuni temsilci sıfatıyla yerine getirilmesi gereken vergi ödevlerinin yerine getirilmemesinden doğması (VUK m.10; 6183 sayılı Kanun mükerrer m.35).

Tahsil zamanaşımı

Amme alacağı, vadesinin rastladığı takvim yılını izleyen takvim yılı başından itibaren beş yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar (6183 sayılı Kanun m.102). Ödeme, haciz, ödeme emri tebliği, mal bildirimi, alacağın teminata veya ödeme planına bağlanması gibi işlemler zamanaşımını keser; süre, kesilmenin rastladığı yılı izleyen yıl başından itibaren yeniden işler (6183 sayılı Kanun m.103).

Büroda kanuni temsilci ve ortak sıfatıyla düzenlenen ödeme emirlerine karşı açılacak davalar ile şirket borçlarından doğan kişisel sorumluluk konularında danışmanlık ve dava takibi yapılmaktadır.