Vergi Usul Kanunu’na Muhalefet Suçlarında Af mı Çıkıyor?

Yazının yazıldığı tarihteki düzenleme

VUK m.359’un (a) fıkrası defter ve kayıtlarda hesap hilesi yapma ve muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleme veya kullanma gibi fiilleri, (b) fıkrası ise defter ve belgeleri yok etme ya da belgeleri sahte olarak düzenleme veya kullanma gibi fiilleri düzenler. Yazının yazıldığı tarihte (a) fıkrasındaki fiilleri işleyenler on sekiz aydan üç yıla kadar, (b) fıkrasındaki fiilleri işleyenler ise üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılıyordu.

Yerleşik Yargıtay uygulamasına göre her takvim yılı ayrı bir suç oluşturuyor ve her yıl için ayrı ceza veriliyordu. Bu uygulamanın gerekçeleri Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 05.03.2002 gün ve 28/179 sayılı kararında açıklanmıştır. Doktrinde ve uygulamada bu yaklaşımın adaletsiz sonuçlara yol açtığı eleştirisi yapılmış, bir düzenleme beklentisi doğmuştu.

Kanun teklifi ne getiriyor?

Hükümet teklifi olarak TBMM’ye sunulan “Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”nin 4. maddesi VUK m.359’da şu değişiklikleri öngörmektedir:

• Vergi kaçakçılığı suçlarıyla yapılan mücadelenin daha etkin hale getirilmesi amacıyla hapis cezalarının üst sınırı artırılmaktadır: (a) fıkrasında üç yıldan beş yıla, (b) fıkrasında beş yıldan sekiz yıla.
• Verginin ziyaa uğratıldığının tespitine bağlı olarak tarh edilen verginin, gecikme faizi ve gecikme zammının tamamı ile kesilen cezaların yarısı ve buna isabet eden gecikme zammı soruşturma evresinde ödenirse ceza yarı oranında, kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar ödenirse üçte bir oranında indirilmektedir.
• Tarh edilen vergi ve vergi aslına bağlı ceza bulunmayan durumlarda ceza yarı oranında indirilmektedir.
• Teklifte indirim, vergi mahkemesinde dava açılmaması veya açılan davadan feragat edilmesi ve kanun yollarına başvurulmaması veya başvurudan vazgeçilmesi şartına bağlanmıştır. (Bu şart sonradan Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir; yukarıdaki güncelleme notuna bakınız.)
• Suçların birden fazla takvim yılı veya vergilendirme dönemi içinde aynı suç işleme kararının icrası kapsamında işlenmesi halinde zincirleme suça ilişkin TCK m.43 uygulanacaktır.

VUK m.371’deki pişmanlık şartlarına uygun olarak durumu ilgili makamlara bildirenler hakkında 359. madde zaten uygulanmaz. Ancak pişmanlık, suç soruşturmasına başlanmadan önceki dönem için öngörüldüğünden, soruşturma ve kovuşturma aşamasına gelmiş dosyalarda bu yol kapalıydı. Teklif, ödeme şartıyla bu aşamalarda da cezada indirim imkânı getirmektedir.

Zincirleme suç

Teklifle, birden fazla takvim yılını kapsayan fiillerde zincirleme suça ilişkin koşulların esas alınması amaçlanmaktadır. Hukuki veya fiili bir kesintinin varlığı kabul edilirse zincirleme suç hükümleri değil, gerçek içtima hükümleri uygulanacaktır.

Sonuç: genel bir af değil

Düzenleme, Vergi Usul Kanunu’na muhalefet suçları için genel bir af değildir. Her takvim yılı için ayrı ceza verilmesi yerine zincirleme suç hükümleri çerçevesinde artırılmış tek bir ceza öngörülmesi, ceza miktarında belirli bir azalma sağlayacaktır. Bu yönüyle düzenleme, özellikle birden fazla takvim yılı için soruşturma veya kovuşturması bulunanların lehinedir.