Banka Hareketi Satış Hasılatı Sayılır mı? Vergi Mahkemesi Kararlarından 7 Tespit

Banka hesabına giren veya hesaptan çıkan her para satış bedeli değildir. Bir vergi mahkemesi, Eylül 2026’da oy birliğiyle verdiği iki kararla, banka hareketlerine ve alıcı beyanlarına dayanılarak yapılan tarhiyatları ve kesilen cezaları eksik inceleme gerekçesiyle iptal etti. Kararlar henüz kesinleşmemiştir; istinaf yolu açıktır.

Olay: banka hareketlerinden gizli hasılat

Konut inşa edip satan bir mükellef hakkında yapılan incelemede tapu kayıtları, banka hareketleri ve alıcıların ifadelerine dayanılarak satışların düşük bedelle kayda alındığı kabul edildi. Bu tespite dayanılarak gelir vergisi, geçici vergi ve KDV tarh edildi; vergi ziyaı cezası ve özel usulsüzlük cezası kesildi. Ayrıca bazı konutlarda 150 m² sınırının aşıldığı gerekçesiyle indirimli KDV oranı reddedildi.

1. Varsayım değil, somut delil gerekir

Tarhiyat, her bir işlemin hangi satışa ait olduğunu gösteren somut delillere dayanmalıdır; tahmin yeterli değildir. Vergilendirmede vergiyi doğuran olayın gerçek mahiyeti esas alınır ve olağan dışı bir durumu iddia eden bunu ispatlamakla yükümlüdür (VUK m.3/B). Vergi incelemesinin amacı da ödenmesi gereken doğru vergiyi tespit etmektir (VUK m.134).

2. Alıcının nakit çekimi, satıcıya ödeme demek değildir

Alıcının bankadan nakit çekmesi, paranın satıcıya elden verildiğini kanıtlamaz. Dekont, sözleşme veya transfer açıklaması gibi somut bir delil yoksa çekilen tutar gizli satış bedeli sayılamaz.

3. Alıcının beyanı sorgusuz kabul edilemez

Taşınmazı beş yıl içinde satan alıcının kazancı değer artış kazancı olarak vergilendirilir. Bu nedenle alıcının, alış bedelini yüksek göstermekte menfaati olabilir. Bu çıkar çatışması gözetilmeden ve emsal bedel araştırılmadan alıcı beyanına itibar edilmesi hukuka aykırı bulunmuştur.

Olayda eski ve bakımsız bir yapı ile altyapısı olmayan arsa yüksek bedelle satılmış sayılmış; imar durumu ve emsal bedeller ilgili kurumlardan sorulmamıştı.

4. Her havale satış bedeli değildir

Üçüncü bir kişiden gelen ödeme borç iadesi, emanet, vekâlet, hibe ya da sermaye avansı olabilir. Bir ödemenin satış bedeli sayılmasından önce sözleşme ilişkisi, ödeme açıklaması, beyanların tutarlılığı ve muhasebe kayıtları araştırılmalı, ödeyenin beyanı da alınmalıdır. Bu yapılmadan her transferi satış bedeli saymak eksik incelemedir.

5. Aynı para iki kez hasılat olmaz

Mükellefin hesabına yatan para; geri yatırılan bir çekim, hesaplar arası virman, kapora iadesi, iptal edilen bir işlem, borç ödemesi ya da kişisel birikim olabilir. Hangi satışa ait olduğu gösterilmeden her yatırımı hasılat saymak, aynı parayı iki kez vergilendirmek anlamına gelir.

6. KDV’de 150 m² sınırı: arsa payı değil, net alan

İndirimli KDV oranının uygulanmasında 150 m² sınırı için esas alınan, konutun net alanıdır; tapudaki arsa payı bir alan ölçüsü değildir. Olayda arsa payı 150 m²’yi aşmakla birlikte net kullanım alanı bunun oldukça altındaydı. Teknik ölçüm ve yerinde tespit yapılmadan arsa payı üzerinden genel oranla KDV hesaplanması yerinde bulunmamıştır.

7. Özel usulsüzlük cezasında kanunilik ilkesi

Fatura verilmemesi, alınmaması veya gerçek tutardan farklı düzenlenmesi özel usulsüzlük cezasını gerektirir (VUK m.353/1). Cezayı gerektiren fiil, faturayı düzenleyenin ve alanın beyanlarına da başvurularak bütün unsurlarıyla tespit edilmelidir.

Olayda faturalar geç de olsa düzenlenmişti. Düzenlenmediğine ilişkin bir tespit yokken faturaların “hiç düzenlenmemiş” sayılarak ceza kesilmesi, suç ve cezaların kanuniliği ilkesine aykırı bulunmuştur. Mahkeme bu konuda bir bölge idare mahkemesinin aynı yöndeki kararına da atıf yapmıştır.

Rapor eki tebliğ edilmezse savunma hakkı kısıtlanır

Olayda vergi inceleme raporunun eki olan CD mükellefe tebliğ edilmemişti. Mahkeme bunu savunma hakkının kısıtlanması olarak değerlendirdi: Dayanılan veriyi göremeyen mükellef, tespitleri denetleyemez.

Mükellefler için pratik sonuçlar

• Banka hareketlerini tek tek açıklayan bir döküm hazırlayın.
• Kapora iadesi, borç ödemesi ve virman gibi işlemleri dekont açıklaması, sözleşme veya yazışmayla belgeleyin.
• Taşınmaz bedelini açıklamalı banka ödemesiyle alın; tapudaki bedel ile fatura bedelinin aynı olmasına dikkat edin.
• 150 m² sınırına yakın konutlarda net alanı proje ve ölçümle belgeleyin.
• İnceleme raporunun ve eklerinin (CD, tablo, ifade tutanağı) size tebliğ edilip edilmediğini kontrol edin.
• Vergi mahkemesinde dava açma süresi, ihbarnamenin tebliğinden itibaren 30 gündür (İYUK m.7). Cezalar için uzlaşma istenmesi vergi aslına karşı dava süresini uzatmaz (VUK Ek m.7).

Sık sorulan sorular