7143 Sayılı Kanunda Matrah Artırımı ve Kaçakçılık Suçları

7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanun’un 5. maddesi, 2013–2017 yıllarına ilişkin gelir, kurumlar, stopaj ve katma değer vergisi matrahlarının Ağustos 2018 sonuna kadar artırılması ve kanunda öngörülen oranlarda vergi ödenmesi koşuluyla bu yıllar için vergi incelemesi ve tarhiyattan korunma imkânı getirmiştir.

Artırılan vergilerin peşin ya da kanunda belirtilen süreden başlayarak ikişer aylık dönemlerde en fazla altı eşit taksitte ödenmesi gerekir. Korunma, ödemenin kanundaki şekil, süre ve şartlara uygun yapılmasına bağlıdır; aksi halde artırım geçersiz olur ve ilgili yıllar incelenebilir. Bu yönüyle kanunun matrah artırımı hükümleri önceki düzenlemelerden bazı noktalarda ayrılır.

Kaçakçılık fiilleri ve matrah artırımı

Matrah artırımının kaçakçılık fiillerini kapsayıp kapsamadığı tartışmalıdır. VUK m.359/a; defter ve kayıtlarda hile, gerçek dışı hesap açma, kayıtları başka ortamlara aktarma, belge tahrifi ve gizleme ile muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleme veya kullanma fiillerini, VUK m.359/b ise defter, kayıt ve belgeleri yok etme, sayfa değiştirme ve belgeleri sahte olarak düzenleme veya kullanma fiillerini suç olarak düzenler.

7143 sayılı Kanun’un 5. maddesinin 9. fıkrası, 359. maddenin (b) bendi kapsamındaki fiiller nedeniyle hakkında inceleme sürenler gibi belirli kişilerin matrah artırımından yararlanamayacağını düzenler. Uygulamada Gelir İdaresi sistemi bu kişilerin artırım yapmasına izin vermemektedir.

Soruşturma şartı

Kaçakçılık suçlarının soruşturulabilmesi için ilgililer hakkında düzenlenmiş bir vergi inceleme raporu bulunmalıdır (VUK m.367). Raporun “vergi suçu raporu” ya da “vergi tekniği raporu” olarak adlandırılması önemli değildir; önemli olan raporun Cumhuriyet başsavcılığına iletilmesidir. Bu suçların takibi şikâyete bağlı değildir.

Ceza zamanaşımı ile tarh zamanaşımı arasındaki fark

Ceza davası zamanaşımı ile vergi incelemesinde uygulanan tarh zamanaşımı farklıdır. Yazının yayımlandığı tarihte, Türk Ceza Kanunu’na göre bu suçlarda dava zamanaşımı sekiz yıldı ve fiilin işlendiği tarihten başlıyordu. Buna karşılık vergi alacağının doğduğu takvim yılını izleyen yılın başından itibaren beş yıl içinde tarh edilip tebliğ edilmeyen vergiler zamanaşımına uğrar (VUK m.114).

Bu nedenle tarh süresi geçmiş, ancak ceza zamanaşımı dolmamış dönemler için vergi suçu raporu yazılarak dosya savcılığa gönderilebilir; ancak bu dönemler için tarhiyat yapılamaz. VUK m.359’daki hapis cezalarının üst sınırları 7394 sayılı Kanunla 2022’de artırıldığından, bu değişikliğin zamanaşımı süresine etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.

Genel Tebliğ ve sonuç

26.5.2018 tarihli ve 30432 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7143 Sayılı Kanun Genel Tebliği’ne (Seri No: 1) göre matrah artırımından yararlanılması, 359. maddede yazılı fiillerin tespiti amacıyla inceleme yapılmasına engel değildir; ancak bu inceleme sonucunda artırımda bulunulan dönem ve vergi türleri için tarhiyat yapılmaz. İncelemede kaçakçılık fiili tespit edilirse VUK m.367 uyarınca Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur.

Özetle, matrah artırımında korunma için öncelikle artırılan vergilerin tam ve süresinde ödenmesi gerekir. Artırımdan yararlanan mükellefe artırım yapılan dönem ve vergiler için tarhiyat yapılamaz; ancak kaçakçılık fiilleri nedeniyle suç duyurusunda bulunulabilir. Matrah artırımı vergisel sonuç doğurur, cezai sorumluluğu ortadan kaldırmaz.